گوهرنویس

سیری در امواج خروشان اقیانوس بی‌کران کتاب شریف نهج البلاغه/ حکایات ناب گلستان سعدی

گوهرنویس

سیری در امواج خروشان اقیانوس بی‌کران کتاب شریف نهج البلاغه/ حکایات ناب گلستان سعدی

آخرین نظرات
  • ۲۹ تیر ۹۷، ۱۲:۲۷ - besharat mo
    عالی

۶۴ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «نهج البلاغه» ثبت شده است

 

حضرت امیرالمومنین علیه السلام  در نکوهش نکوهنده‌ی دنیا می‌فرمایند:

اى نکوهنده جهان، فریفته به نیرنگ آن، ... فریفته دنیایى و سرزنشش مى نمایى!؟ تو بر دنیا دعوى گناه دارى، یا دنیا باید بر تو دعوى کند که گنهکارى؟! ... چند کس را با پنجه هایت تیمار داشتى؟ و چند بیمار را با دستهایت در بستر گذاشتى؟ ... دنیا خانه راستى است براى کسى که آن را راستگو انگاشت، و خانه تندرستى است آن را که شناختش و باور داشت، و خانه بى نیازى است براى کسى که از آن توشه اندوخت، و خانه پند است براى آن که از آن پند آموخت. مسجد محبان خداست، و نمازگاه فرشتگان او، و فرود آمدن‌گاه وحى خدا و تجارت‌جاى دوستان او.


این بیان امیر بیان علیه السلام  در جواب کسانی است که هر گناهی و اشتباهی دلشان می‌خواهد مرتکب می‌شوند و بعد تقصیر آن را گردن دنیا می‌اندازند! با هوای نفس و وسوسه‌های شیطانی فریفته لذات دنیا می‌شوند و پندهای دنیا را فراموش می‌کنند.

 بله حضرت می‌فرمایند همین دنیا مسجد اولیای الهی است. محل جمع‌آوری توشه و مزرعه آخرت است. چرا تقصیر کثافت‌کاری‌هایت را به گردن دنیا می‌اندازی!؟ زمین دنیا با فروخوردن لحظه‌ای مردگان هر لحظه دارد فریاد می‌کشد که من ماندنی نیستم، من به هیچ کس وفا ندارم، پند بگیرید و به سوی خدا و بندگی خدا بروید. آیا چیزی جز این می‌گوید!؟

گوهر نویس

 

مولای متقیّان علی علیه السلام  حضرت حق را اینگونه توصیف می‌فرماید:

هر چیز برابر او فرو افتاده و خوار است، و همه بدو ایستاده و برقرار. ... نیروى هر ناتوان، و پناه هر اندوهبار. هر که سخن گوید، سخن او شنود، و هر که خاموش باشد نهان او داند. ... بیم تنهایى نداشتى تا خلق را بیافرینى، و آنان را نیافریدى تا از ایشان سودى بینى. ... و آن که فرمان تو نبرد از قدرتت نکاهد، و آن که تو را مطیع باشد، بر ملک تو نیفزاید. ... و رهایى از تو جز به تو نیست، و در دست قدرت تو زمام هر جنبده اى است، و به سوى تو بازگشت هر آفریده اى است.


در نظر بگیرید کودکی که پدرش بر او غضب کرده و قصد کتک زدن او را دارد، کودک هم هیچ پناه‌گاهی ندارد، مادرش مرده ، خواهر و برادری ندارد، برای فرار از دست پدر چاره‌ای جز بازگشت به سوی پدر ندارد. دستانش را به دور پای پدر حلقه می‌کند و ناله سر می‌دهد. اینجاست که دل پدر به رحم می‌آید و خشمش فروکش می‌کند، دستی به سر کودکش می‌کشد و ...

این یک مثال فقط برای تقریب به ذهن بود، کار روزانه امثال من، گناه کردن و سرکشی کردن است، خداوند غضب می‌کند اما مهربانانه نه مثل آن پدر! خداوند می‌گوید توبه کن اما مهربانانه می‌گوید نه مثل آن پدر! وقتی بنده گنه‌کار دست به دامان ملکوتی خدا می‌برد و ناله می‌کند، خداوند او را در آغوش می‌گیرد و می‌گوید: بنده من خوش آمدی! من گنه‌کار چاره‌ای ندارم که از غضب خدا فرار کنم به سوی رحمت خدا، مثل فرار از پدر به سوی پدر!

پی نوشت:

گوشه‌ای از خطبه۱۰۹ با ترجمه استاد شهیدی

گوهر نویس

 

حضرت علی علیه السلام  درباره آماده کردن دل‌ها می‌فرمایند:

هر عمر را به پایان رسیدنى است و هر رفته را باز آمدنى. پس حق را از عالم خداشناس خود بشنوید، و دلهاتان را آماده کنید، اگر شما را خواند بیدار شوید.

نکته:

از چند تن از بزرگان عرفان و اخلاق مثل مرحوم آیت الله العظمی بهجت نقل شده که فرمودند: ظهور نزدیک است خیلی نزدیک. دل‌هایمان را آماده کنیم، چشم‌های گنه‌کارمان را به دهان عالی‌ترین عالم خداشناس، فرمانده معظم کل قوا ،حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای دوخته ، تا حق را بشنویم ، آماده فرمان و اشاره او باشیم تا بیدار شویم و از خود نفسانی خود بیرون آییم. ان شاءالله

پی نوشت:

برگرفته از پارگراف آخر خطبه ۱۰۸

گوهر نویس

 

توصیه حضرت امیر علیه السلام به شتافتن در مزرعه دانش:

پس به سوى  کشتزار  دانش بشتابید، پیش از آنکه بوته، آن خشک شود، و پیش از آنکه به خود پردازید و پیش از آنکه فرصت گرفتن علم از منبع آن و اهل آن از دست رود،
و از کار زشت باز ایستید و دیگران را از آن باز دارید،چه، به باز ایستادن پیش از بازداشتن مامورید!

یک نکته بسیار ظریف در جمله آخر حضرت وجود دارد ، آنجا که می‌فرماید: قبل از نهی کردن دیگران از کار زشت، خودتان باید آن کار زشت را ترک کرده باشید. روشن است که تا من خودم را اصلاح نکنم و کارهای زشت را ترک نکنم، نمی‌توانم در بازداشتن دیگران از گناه موثر واقع شوم. بله با زبان امر و نهی می‌کنم اما کلامم روح و جان ندارد چون خودم عمل نکرده‌ام. وای بر عالمان بی‌عمل!

پی نوشت:

برگرفته از آخر خطبه ۱۰۵
گوهر نویس

 

حضرت امیر علیه السلام برهه‌ای از آینده را اینگونه پیش‌بینی فرمودند:

 اى مردم! به زودى بر شما روزگارى خواهد آمد که اسلام را از حقیقت آن بپردازند، همچون ظرفى که واژگونش کنند و آن را از آنچه درون دارد تهى سازند. مردم! همانا، خدا شما را پناه داده است، و بر شما ستم روا ندارد، اما پناهتان نداده است که در بوته آزمایشتان در نیارد، و گفته است، (جل من قائل) همانا در این، نشانه هاست و گر چه بودیم ما آزمایندگان!

ای کاش با جان و دل باور داشته باشیم که خداوند عزیز متعال به هیچ کس ظلم نمی‌کند. پروردگار عزیز ما دل‌های آهنی زنگار گرفته ما را در کوره آزمایشات مناسب با ما (نه خارج از طاقت ما) می‌گذازد تا قلب‌های ما صیقل پیدا کند و آماده پذیرش نور الهی شود.

پی نوشت:

برگرفته از خطبه ۱۰۳ ؛ با ترجمه استاد شهیدی

گوهر نویس

 

حضرت امیر علیه السلام درباره دل نبستن به دنیا می‌فرمایند:

در عزت و ناز دنیا بر یکدیگر پیشدستى مکنید، و به آرایش و آسایش آن شادمان مشوید، و از زیان و سختى آن ناشکیبا مباشید. که عزت و نازش پایان یافتنى است، و آرایش و آسایش آن سپرى شدنى، و زیان و سختى آن تمام شدنى، و هر مدتى از آن سرآمدنى و هر زنده‌ی آن مردنى.

نکته مهم:

این کلام شیرین حضرت از یک طرف به افراد مرفّه و ثروتمند هشدار می‌دهد که فریب این راحتی و آسایشی که دارید را نخورید، این آسایش سپری می‌شود و درد و رنج اخروی آن می‌ماند.و از طرف دیگر به افراد مستمند و ضعیف جامعه امید می‌دهد که صبر داشته باشید هر سختی تمام شدنی است. پس از هر سختی آسایشی نهفته است. زندگی حداکثر صد ساله دنیا در برابر زندگی بی‌نهایت اخروی قابل مقایسه نیست.

پی نوشت:

بخشی از خطبه۹۹ ؛ص۹۱

گوهر نویس

 

امیرالمومنین علی علیه السلام چه زیبا در وصف و سپاس خدای متعال می‌فرماید:

سپاس خداى راست که اول است و چیزى پیش از او نیست، و آخر است و پس از او موجودى نیست. برتر است و از او بالاتر چیزى نیست. نزدیک است، و از او نزدیکتر نیست.

ای کاش باور کنیم که خدا به ما نزدیک است از رگ گردن هم نزدیکتر.

بدانیم و باور کنیم که اعتقاد به حضور همیشگی خدا ، اعتقاد به عدالت  و حکمت خدا و اعتقاد به قدرت و علم خدا ، تحمل همه سختی‌های زندگی را آسان می‌کند.

پی نوشت:

بخشی از خطبه ۹۶

گوهر نویس

 

حضرت امیر علیه السلام در اهمیت محاسبه نفس می‌فرمایند:

بندگان خدا!  کردار و گفتار  خود را بسنجید، پیش از آنکه آن را بسنجند، و حساب نفس خویش را برسید پیش از آن که به حسابتان برسند.  فرصت را غنیمت دانید،  پیش از آن که مرگ گلویتان را بگیرد و نفس کشیدن نتوانید. رام و گردن نهاده به راه راست روید، پیش از آنکه به سختى رانده شوید. و بدانید آن کس که نتواند خود را پند دهد تا از گناه باز دارد، دیگرى را نیابد تا این کار را براى او به جاى آرد.

نکته مهمی که در این بیان حضرت وجود دارد این است که بهترین حساب‌رس و حساب‌کش هر فردی خودش است، هر فردی خودش را بهتر از هر کسی می‌شناسد. بیایید فقط یک هفته امتحان کنیم هر شب قبل از خواب ده دقیقه یک کاغذ سفید بر‌داریم و گناهان و اشتباهاتی که در طول روز کرده‌ایم را بنویسیم. خوش به سعادت کسی که کاغذ سفیدش، سفید بماند!

بعد از شناختن صحیح دین در حد توان ، بهترین پنده دهنده هر فرد خودش است.

بله ابتدا باید دین را شناخت، پرسید و مطالعه کرد بعد قاضی و حساب‌رس خود شد.

پی نوشت:

بخشی از خطبه ۹۰ ؛ ترجمه استاد شهیدی

گوهر نویس

 

حضرت علی علیه السلام درباره درمان سستی دل می‌فرمایند:

پس سستى دل را با پایدارى درمان کن، و خواب غفلت دیده ات را به بیدارى. و طاعت خدا را بپذیر و به یاد او انس گیر. و به خاطر آر آنگاه که تو روى از او گردانده اى او روى به تو گرداند و تو را به خواستن بخشایش از خود، مى خواند و  جامه  کرم خویش بر تو مى پوشاند.

یاد خدا به قلب انسان آرامش می‌دهد و عمل به دستورات خداوند، اطاعت از اوست که انسان را از غفلت می‌رهاند و این ایمان و عمل صالح است که سستی دل را درمان می‌کند.

 

پی نوشت:

برگرفته از خطبه ۲۲۳

گوهر نویس


حضرت امیرالمومنین علیه السلام در توصیف دنیا می‌فرمایند:

دنیا خانه اى است که از آن بگذرند، نه جایى که در آن به سر برند، و مردم در آن دو گونه اند: یکى آن که خود را فروخت و خویش را به تباهى انداخت، و دیگرى که خود را خرید و آزاد ساخت.

 دنیا جای ماندن نیست، گذرگاه است و جای عبور است. مردم در دنیا دو دسته هستند؛ یک دسته دنیا را می‌فروشند، اما یک دسته خودشان را می‌فروشند. کسانی که دنیا را می‌فروشند و از آن صرف نظر می‌کنند، به سعادت می‌رسند و در آینده خیلی خوشحال‌اند که به چیزی گذرا و فانی دل نبسته‌اند. اما آن‌هایی که خودشان را می‌فروشند، خودشان را در معرض هلاکت قرار می‌دهند و برای همیشه پشیمان خواهند شد.

پی نوشت:

حکمت ۱۳۳؛ ترجمه استاد شهیدی

گوهر نویس